Wandelen in de kop van Noord-Holland: de Westfriesedijkroute

Marcel en ik zijn neer gestreken in Barsingerhorn waar wij zullen overnachten in een voormalig koetshuis. Barsingerhorn is een drie kilometer lang lintdorp in de kop van Noord-Holland met nog geen 1.000 inwoners. Een deel van het dorp is aangewezen als beschermd dorpsgezicht. Het dorp wordt beschermd door de Westfriese Omringdijk. Wij liepen de Westfriesedijkroute van 15 kilometer.

Wandelstartpunt Barsingerhorn

Het startpunt van de route ligt aan de westkant van Barsingerhorn bij deze tramabri. Daar zijn enkele plekken om je auto te parkeren. Omdat het een rondwandeling is, kun je natuurlijk op ieder ander punt van de route opstappen.

Deze tramabri is gebouwd rond 1910 en deed dienst als wachthuisje bij de tramhalte. Toen de tramlijn Wieringen-Schagen in 1936 werd gesloten, had dit wachthuisje geen functie meer. De trambaan is inmiddels verdwenen, maar de tramabri is in 2000 nog gerestaureerd. Meer over deze tramabri lezen? Klik dan hier.

Vanaf hier wandelen wij naar het noorden. Al snel lopen wij door grasland waar de contouren van het landschap verraden dat hier vroeger de trambaan liep.

Kanaal Schagen-Kolhorn

Bij het kanaal Schagen-Kolhorn moeten we het dijkje op volgens de wandelbordjes en de gps. Even over het hek klimmen, we zien nergens een bordje dat dat niet mag. Bovenop het dijkje is het echter wel lastig lopen omdat het gras zo hoog staat. Voor de insecten en vlinders heel fijn natuurlijk, om te wandelen wat minder. Als alternatief zou je gewoon op de weg naast de dijk kunnen lopen. Als we bij een brug komen, moeten we het dijkje af om een weg over te steken en aan de andere kant verder te gaan over de dijk. Daar kiezen we ervoor om links van de dijk over de weg verder te lopen.

Met aan weerskanten slootjes wandelen wij parallel aan de dijk in de richting van Schagen. Al een paar keer hebben wij onrust in het water gehoord en heftige bewegingen gezien in het water. Wat gebeurt daar toch allemaal? En wat is het? De waterwegen in deze omgeving blijken vol te zitten met vis. Best grote vissen ook. Helaas heb ik geen verstand van vissen, dus ik kan je niet vertellen wat het precies is. Maar het zijn er opvallend veel en ze laten overduidelijk van zich horen door heel bewegelijk te zijn in het water. Later lazen wij op een infobord dat de slootjes zo zijn ingericht dat de vissen goed kunnen paaien. Door de open verbinding met andere sloten, kunnen de vissen het natuurgebied intrekken. Via een vispassage kunnen ze vanuit het hoger gelegen kanaal er ook veilig komen.

Westfriese Omringdijk

We naderen een doorgaande weg en moeten even een rotonde oversteken. In de verte zien wij de Westfriesedijk liggen die onderdeel is van de Westfriese Omringdijk. De Westfriese Omringdijk is een monumentale dijk die met een totale lengte van 126 km de regio West-Friesland omsluit.

Bijna tot aan Kolhorn zullen we nu op de dijk blijven. Aan de linkerkant zien we vooral boerenlandschap, aan de rechterkant veelal vochtige weilanden en meertjes. Hier zit het vol met vogels die nu in het voorjaar op nest zitten of hun jongen al aan het groot brengen zijn. Ik zie onder andere grauwe ganzen, rotganzen, grutto’s en scholeksters. De ganzenouders houden ons nauwlettend in de gaten. Iedere keer als wij stil staan, worden de jongen wat verder het weiland in gedirigeerd. Ook is het duidelijk waar de grutto’s ongeveer hun nest of jongen hebben. Terwijl wij op de dijk lopen, vliegt er ineens een grutto zenuwachtig over ons heen en weer onder luid protest. Dit houdt hij vol tot wij ruim voorbij zijn.

Genietend van het landelijke uitzicht en de leuke huisjes aan weerskanten van de dijk lopen wij verder richting Kolhorn. Op de dijk is het gelukkig niet al te druk, slechts een enkele auto komt er voorbij. In de verte draaien de windmolens. Het is inmiddels een graad of 26, dus we zijn blij met een beetje wind. Zeker ik, want waarom heb ik een lange broek aangetrokken vanmorgen?

Kolhorn

Na een behoorlijk eind over de dijk, leiden de gele routepijlen ons een bruggetje over en aan de andere kant van de brug moeten we naar beneden. Het is even speuren waar precies. Ah, aan de rechterkant en dan onder de brug door. Tussen het riet is er een smal paadje gemaakt, altijd leuk dit soort paadjes. Verderop wordt het riet steeds hoger en het pad steeds smaller. De sluis bij Kolhorn zien we al liggen.

Via het rietpaadje worden we een steiger op geleid. Borden waarschuwen dat het glad kan zijn. Gelukkig hoeven we daar vandaag niet bang voor te zijn. Voor het Gemaal Kolhorn langs gaat de steiger. Dit gemaal regelt sinds 2007 het waterpeil in de Schagerkoggeboezem. Op de informatieborden achter het gemaal kun je lezen hoe het waterbeheer door de jaren heen is veranderd. Zeker ook door verandering van het landschap was aanpassing nodig. Verder lezen wij dat het naastgelegen natuurgebied door de aanleg van smalle en ondiepe slootjes aantrekkelijk is voor lepelaars. En ja, wij spotten er één in de verte, leuk! Er staan bankjes bij de infoborden, dus het is gelijk ook een mooie plek voor een pauze.

Wij hebben echter andere plannen. Toevallig reden wij vanmorgen door Kolhorn heen en zagen wij een terrasje, dus wij verlaten de route even en lopen Kolhorn in. Het terras is open en er staat een grote ijsco naast. Daar heb ik nu wel zin in, dus wij ploffen neer! Ver lopen naar het eindpunt is het nu niet meer. Als we later terug op de route staan, wijst de gele pijl het Kolhornerbos in. Voor het bruggetje staat een stalen uitsnede van een molen. Deze staat hier als herinnering aan de drie watermolens die hier sinds 1738 tot circa 1940 stonden. Deze watermolens zorgden lange tijd voor het waterbeheer in de omgeving.

Lang lopen we niet in het bos, al snel hebben we weer uitzicht over de weilanden. Achter het riet in het water horen wij weer een hoop gespetter en onrust. Vanaf een steiger zien we weer heel wat vissen in het water. Zulk visrijk water heb ik nog niet eerder gezien. Aan het einde van het pad gaan we rechts het water over en lopen we het drie kilometer lange lintdorp Barsingerhorn binnen.

Barsingerhorn

Het dorp Barsingerhorn is ontstaan op en langs een oost-west georiënteerde oude dijk. Een groot deel van het dorp is sinds 1993 een provinciaal beschermd dorpsgezicht. Karakteristieke stolpboerderijen en historische panden herinneren aan het oude agrarische en regionale verleden. Zo is er bijvoorbeeld het voormalig Regthuis uit 1622 (waar rechtspraak werd voltrokken). Later werd dit het Raadhuis.

Verderop lopen we langs onze B&B waar we later zullen inchecken. Dit voormalig koetshuis was ooit in gebruik als groentewinkel en later als woonwinkeltje. De toonbank van toen is nu het aanrecht in de keuken. Leuk om het verhaal achter een gebouw te horen.

We passeren uiteindelijk een oude zwarte ketel. Het informatiebord leert ons dat deze ketel aan het eind van de 19e eeuw werd gebruikt om brongas in op te slaan. Brongas werd door de boeren gewonnen uit grondwater. Huisnummers 3, 8 en 10 hadden dankzij dit brongas verlichting en kon men koken.

En dan zijn we alweer terug bij de tramabri. Leerzame route was het door het uitgestrekte Noord-Hollandse landschap. Heerlijk langs allerlei slootjes en langs het kanaal, wind pakken op de dijk, vogels kijken op drassige stukken weiland en dat allemaal met een aangenaam zonnetje. Dat was genieten!

Wandelnetwerk Noord-Holland

De Westfriesedijkroute is één van de vele gemarkeerde rondwandelingen in de Kop van Noord-Holland. Barsingerhorn is het startpunt van drie van zulke rondwandelingen. Op de website van Wandelnetwerk Noord-Holland kun je per regio gemarkeerde routes vinden, themaroutes of zelf een route maken aan de hand van knooppunten. Deze kun je downloaden als gpx-bestand of als route in google maps. Een andere optie is om de app te downloaden, dan heb je je route altijd bij de hand.

---