Lees hier alles over de bijzondere Nationale Parken in Nederland


 

Zonnestralen piepen nog maar net boven de boomtoppen uit als ik het smalle bospad richting natuurgebied de Pannenhoef in loop. Het zijn de laatste dagen van december en het is ijskoud. Bij elke ademhaling ontstaan grote wolken die na een paar seconden oplossen tegen de strakblauwe hemel. Het ochtendlicht is satijnzacht en strijkt als een penseel over de bladeren. Dit is een winterdag zoals die hoort te zijn. De perfecte omstandigheden om in de voetsporen van Vincent Van Gogh te treden, besloot ik. Precies dat doe ik vandaag in Van Gogh Nationaal Park in Etten-Leur, de voormalige woonplaats van Van Gogh.

Van Gogh’s Gouden Driehoek

Vanuit Etten-Leur maakte Vincent lange wandelingen naar Breda en Zundert. De gouden driehoek, wordt het ook wel genoemd. “Even zo goud als het licht dat nu door de bladeren heen schijnt”, denk ik. Het zet het winterse landschap in vuur en vlam. Een onwaarschijnlijk mooie contradictie. Ik denk meteen te begrijpen waar Van Gogh inspiratie voor zijn schilderijen vandaan haalde.

Ik wandel de splinternieuwe wandelroute door Van Gogh Nationaal Park, een natuurwandeling van veertien kilometer die start en eindigt bij De Menmoerhoeve, een duurzame boerderij net even buiten Etten-Leur. Na een kwartier wandelen langs de Zundertseweg, de weg die leidt naar Vincent’s geboorteplaats Zundert, kom ik aan bij de Pannenhoef, een van de natuurgebieden die Vincent vaak passeerde, bezocht en tekende. Honderden schetsen en tekeningen maakte hij in Etten-Leur. Dag en nacht werkte hij, omdat hij geloofde dat hij moest zaaien, om later te kunnen oogsten.

Etten-Leur was een keerpunt in het leven van Vincent. In brieven aan zijn broer Theo beschrijft hij ‘een landschap met hei en moeras en een rode zonsondergang achter het masthout. Het platteland, het boerenleven en de eenvoudige Brabanders intrigeerden hem. Ik wil met eigen ogen zien waar Vincent van Gogh zo lyrisch over was. 

Bos, heide en vennen

Ik wandel over heuvelige heide met vennetjes, de meeste met een laag ijs op het wateroppervlak dankzij de strenge vorst van de nacht ervoor. Ik ga op een houten bankje zitten met uitzicht over bos en een stuk heide en hoor niets dan stilte. Bos, vennen en weilanden typeren dit natuurgebied. Van de veertiende tot de zeventiende eeuw werd hier volop veen gewonnen. In gedroogde vorm (turf) werd alles via turfvaarten naar Breda en Roosendaal vervoerd als brandstof voor huishoudens en brouwerijen.

Nu wandel je er door een prachtig stuk natuur van gemengd bos en vennen. Door het uitgraven van die vennen kwamen zeldzame planten en andere dieren terug en nu zijn de omringende bossen het thuis voor zoogdieren als de boommarter en de ree en vogels als haviken en zwarte spechten. Ik ga een aantal houten bruggetjes over en maak elke paar minuten een stop om écht te kijken. Naar de natuur, naar het licht. Het licht dat Vincent ook zag.

De Zwarte Schuur

Als ik twee uur heb gewandeld zie ik tussen de bomen door een gebouw staan. Het is de Zwarte Schuur. De naam zegt het al; een zwartgeschilderde houten loods, gebouwd in 1916. Normaal is hier een tentoonstelling ingericht over de cultuurhistorie en de flora en fauna van de Pannenhoef, maar nu ik er ben is deze gesloten.

Naast de Zwarte Schuur staat nog het originele bakhuisje, waar de opzichter met zijn gezin woonde. Ik ben er alleen, samen met een roodborstje die bovenop de audiozuil gaat zitten als het verhaal over Vincent van Gogh en de Pannenhoef in mijn oren klinkt. Het maakt mijn Van Gogh-beleving nóg echter. Ik loop verder over statige lanen die de oude bossen doorkruisen.

Ik kom langs het Padvindersven, voor mij het mooiste vennetje dat ik tot dan toe tegen ben gekomen en neem pauze op een bankje dat uitkijkt over het watertje. Op het bankje staat een stuk tekst uit een brief die Vincent naar zijn broer Theo verstuurde:

‘Zie, er zijn sommige oogenblikken in het leven dat alles, ook binnen in ons, vrede en stemming is en het gansche leven ons voorkomt als een weg door de hei te zijn, maar dat is niet altijd zoo’ – Vincent van Gogh.

Spechten tikken vol overgave tegen boomstammen. Bijna alle Nederlandse spechten schijnen te broeden in de Pannenhoef. De imposantste van het stel is wel de zwarte specht, die met zijn klagelijke roep de stilte doorbreekt. 

Vincent wat de klok slaat

Ik ben weer terug op de Menmoerhoeve, wat het einde van mijn wandeling betekent. Ik besluit terug te gaan naar het centrum van Etten-Leur om een van de zes Van Gogh monumenten te bekijken. De familie Van Gogh woonde zeven jaar in Etten-Leur. Het was de plek waar Vincent zijn allereerste atelier kreeg en zich voor het eerst registreerde als kunstenaar.

Etten-Leur is trots op zijn wereldberoemde oud-inwoner en telt nu zes officiële Van Gogh Monumenten en daarnaast tal van andere plekken die aan Vincent herinneren. Plekken die hem inspireerden. De Van Gogh Kerk is er zo een. Als ik die instap ben ik omringd door tientallen kleurige beelden die het hoofd van Vincent laten zien, met op de achtergrond digitale projecties die de geschiedenis van Van Gogh in Etten-Leur tonen.

Ik leer hoe hij worstelde met tekenen en met veel oefenen steeds beter werd. Hoe hij hield van het Brabantse landschap. Hoe hij verliefd werd op zijn nicht Kee Vos en het drama dat zich toen ontrolde. Hoe hij ruzie kreeg met zijn vader. Hoe hij Etten weer verliet, maar het nooit vergat.

Van Gogh in Zundert

De volgende dag start ik mijn zoektocht naar Van Gogh’s inspiratie en zijn liefde voor de natuur in zijn geboortedorp Zundert. Ook hier maak ik weer een wandeling door een ander deel van Van Gogh Nationaal Park, maar niet voordat ik meer te weten ben gekomen over Vincent’s leven hier in Zundert. Ik kan niet anders dan starten bij het Van GoghHuis, de plek waar hij op 30 maart 1853 werd geboren.

Zijn geboortehuis heeft plaats gemaakt voor het huidige pand, waarin het Van GoghHuis is gevestigd. Een kunstcentrum gericht op Van Gogh toen en nu. Ik bekijk een expositie die inzoomt op Vincents jeugd, hij neemt me zelf bij de hand in een hoorspel dat verhaalt over zijn bijzondere band met zijn broer Theo. Projecties laten Vincent’s geschiedenis tot leven komen en in alles herken ik zijn liefde voor de natuur. 

Daarna bekijk ik de Hervormde kerk (de kerk waar vader Van Gogh preekte) en de voormalige kosterswoning ernaast waar nu de Van GoghGalerie gevestigd is. Vincent droomde van een plek waar kunstenaars samen konden werken en elkaar inspireren. Die droom komt hier tot leven, want de kosterswoning is nu in gebruik als gastenverblijf en galerie voor hedendaagse kunstenaars.

Ook het naastgelegen atelier is beschikbaar voor kunstenaars uit binnen- en buitenland. Zij treden echt in de voetsporen van Van Gogh en maken als ‘artist-in-residence’ werk op deze locatie. Net als in Etten-Leur is Van Gogh in Zundert nog springlevend.

Bij de Nonnen

Na een lunch bij Restaurant Bij de Nonnen, gevestigd in een historisch pand in het hart van Zundert en dat vroeger deel uit maakte van het Sint-Annaklooster, een bijzonder en sfeervol rijksmonument met grote cultuurhistorische waarde, wandel ik via een kleine steeg het centrum uit. Hier begint de officiële route door het Nationaal Park.

Ik volg een zandpad en loop tussen de beukenhagen door. ‘De Tuintjes’ noemen ze dit netwerk van paadjes. Enkele beuken zijn uitgegroeid tot enorme bomen. Het leidt me naar de oevers van de Aa of Weerijs oftewel de Grote Beek. Paadjes die Vincent vaak gelopen moet hebben. Ik volg de bordjes ‘Van Gogh in Zundert’ en niet veel later slenter ik weer tussen akkers en moestuinen.

Tijdens zijn wandelingen door Zundert, zag Vincent boeren en boerinnen op de akkers aan het werk. De natuur en het boerenleven zijn thema’s die hem de rest van zijn leven bleven inspireren. Urenlang observeerde hij de natuur. Ik probeer te kijken hoe hij ook ooit heeft gekeken. Het licht dat zich door smalle bladeren en wuivende pluimen heen duwt. Het rimpelloze water van de beek. De kaarsrechte lijnen van de omgeploegde akkers. Voor mij zou dit wel tien schilderijen waard zijn.

Spreeuwendans 

Via het buurtschap Klein-Zundert, wandel ik de dorpskern van Zundert weer in en kom uit op het pleintje voor de kerk, het Vincent van Goghplein. Ik loop achter de kosterswoning langs naar de moestuin, waar de familie Van Gogh destijds groente en fruit verbouwde. Sinds enkele jaren is de moestuin weer in gebruik en wordt onderhouden door kinderen uit Zundert.

De zon gaat onder en een zwerm spreeuwen danst boven de kerktoren. Ze vliegen van de bomen rondom het plein naar het dak van de kerk en weer terug. Eindeloos veel keren. De lucht wordt paarser en paarser en vult zich met spreeuwengezang. “Zou Vincent dit ook hebben willen schilderen?”, vraag ik mezelf af. Ik stel me voor dat hij hier ook stond, op zijn geboortegrond, kijkend naar de kerk, de vogels, de bomen, de lucht en het licht. Het is alsof ik Vincent voel. 

Van Gogh in Etten-Leur

Naast de Van Gogh Kerk, staat de Kosterswoning, de plek waar hij woonde en zijn allereerste atelier had. Nu is het pittoreske pandje in gebruik als Etten-Leur’s City Shop, een toeristisch informatiepunt en Van Gogh Informatiepunt. Een baken van informatie over Vincent Van Gogh. Meer lezen? Ga naar: ettenleur.stappen-shoppen.nl

Wandel via knooppunten

De Van Gogh Nationaal Park-wandelroute Etten-Leur is uitgezet over het wandelknooppuntensysteem in Brabant. Je herkent de route aan de schildjes met opschrift ‘Van Gogh Nationaal Park’, die je aantreft op ieder knooppuntpaaltje.

Volg de wandelknooppunten: 31-30-06-88-99-98-97-95-94-71-96-70-72-80-48-08-46-87-46-08-18-62-19-17-44-16-32-31. Tussen de knooppunten volg je de bewegwijzering van het wandelknooppuntensysteem. 

Voor deze Van Gogh Nationaal Park-wandelroute is een handige papieren wandelkaart uitgebracht. Deze is verkrijgbaar bij de Menmoerhoeve, het startpunt van de route, en via de webshop van Visit Brabant.

Fietsen door Van Gogh Nationaal Park

Vanaf de Menmoerhoeve in Etten-Leur start deze 29 kilometer lange VanGogh-fietsroute. Op de route maak je kennis met zes Van Gogh Monumenten in het centrum van Etten-Leur, waaronder de Van Gogh Kerk. Bij de Moeierboom op het Marktplein en bij Vincent van Gogh’s standbeeld in de Binnentuin staan informatieve audiozuilen en krijg je meer informatie over het leven van Van Gogh in Brabant. Je fietst naar de omliggende dorpen Hoeven en St. Willebrord, waar Vincent regelmatig kwam. 

Knooppunten: 89-9-17-76-65-64-75-73-54-84-56-83-78-4-61-50-6-89

Wandelen in de voetsporen van Vincent in Zundert

Bij het VVV-kantoor in het Van GoghHuis is een mooie, compacte wandeling verkrijgbaar van circa twintig minuten. Het boekje leidt je langs de hoogtepunten van Van Gogh’s Zundert. De wandeling is eventueel uit te breiden met een tocht van een half uur. Download hier de wandelroute Van Gogh in Zundert.

Meer weten over Van Gogh Nationaal Park en van Gogh in Brabant? 

één reactie op “Wandelen in Van Gogh Nationaal Park | Op zoek naar licht”

  • Marion Wouters
    30 december 2022 at 19:49

    Super mooie foto’s en een mooi verhaal

Comments are closed.

 

Sea to Summit

Sea to Summit Outdoor Gear

Waar je ook heen gaat en of je gaat wandelen, fietsen, roeien, zeilen, of wat dan ook: je wilt slimme en kwalitatief hoogstaande producten, makkelijk mee te nemen en licht van gewicht. Of het nou gaat om slaapzakken en slaapmatten, kookgerei voor je kampeerkeuken, tenten, tassen of andere artikelen. Sea to Summit is een merk waarbij je zeker weet dat je goed zit. Lees meer

Veluwe

Ontdek de veelzijdige Veluwe

Van uitgestrekte bossen, middeleeuwse vestingstadjes, tot de leukste dagattracties; voor iedereen valt er wat te beleven op de Veluwe. Volgens velen hét mooiste natuurgebied van Nederland. Hier ontdek je prachtige heidevelden, zandvlaktes, rivieren en bossen. Stuk voor stuk gebieden die je na een bezoek lang bij blijven.

Lees meer

Nationale Parken

De Nederlandse Nationale Parken zijn prachtig

De nationale parken vertellen het bijzondere verhaal van de Nederlandse natuur. Er zijn maar weinig plekken in de wereld waar de natuur op korte afstand zo divers is. Nergens is de interactie tussen water en land en tussen natuur en mens zo duidelijk aanwezig en inventief aangepakt als hier. Beleef het zelf. Voel je welkom in onze unieke natuur.

Lees meer