Klik hier voor meer info over het Zwarte Woud

Fietsen door het Hoge Noorden van Groningen

Een reisverhaal van Bert Sitters

Onbekend, maakt onbemind. Achter de dijk van de Waddenzee ligt de langgerekte gemeente Het Hoge Land. Samen met een paar aangrenzende gemeenten een oase van rust. Het land van de wierden en monumentale kerken, die veel te groot zijn voor de dorpen. Daar schuilt echter een verhaal achter. Je ziet nog altijd een enorm contrast tussen arm en rijk. Alle reden om op de fiets te springen in het Hoge Noorden.

Streekdichter Jan Boer (1899-1983)

Zo zette streekdichter Jan Boer (1899-1983) het op papier:
“Wel zuiken ’t hier ien ainzoamheid van kweller, wad en wieden? Het bennen voak de minsten nait dei rust ien roemte vienden”

Voordat de dijken er lagen, was de zee vriend en vijand. De zee bracht rijkdom door vis en vruchtbaar aangeslibd land, maar tijdens stormen sloeg de zee genadeloos terug. De vroege bewoners wierpen wierden(kunstmatige heuvels) op om tijdens overstromingen de voeten droog te houden. De kerk stond steevast op de wierde om als schuilplaats te dienen. Dankzij de dijken konden stroken land ingepolderd worden. Steeds nieuwe stroken land kwamen erbij. De jonge zeeklei was vruchtbaar. De herenboeren bouwden hun hoeves met achter een riant landhuis een kolossale schuur.

De landarbeider moest het doen met een armentierig huisje van de in Groningen zo kenmerkende rode baksteen. Hoe zwak deze huisjes gebouwd zijn, hebben de aardbevingen aangetoond.

Het Aerdenhout van het noorden

Usquert kende tussen de beide Wereldoorlogen zelfs relatief de meest vermogende mensen van ons land: dus zelfs nog meer dan Aerdenhout.

Deze rijkdom maakte het mogelijk om in 1930 de beroemde architect Hendrik Petrus Berlage, ontwerper van de Beurs in Amsterdam, opdracht te geven voor de ontwerp van het raadhuis.

Eens een raadhuis, nu een B&B in Usquert

De voormalige gemeente leek wel goed voor de burgers te zorgen, getuige het monumentale gebouw met de tekst “Gemeentelijk Verzorgingsgesticht”. Je kunt er slapen, want het gebouw is nu een Bed and Breakfast.

De kleinste zeehaven van Nederland

De vissers van Usquert konden door de inpoldering echter hun haven niet meer gebruiken. Zij kregen buiten de zeedijk het minuscule haventje van Noordpolderzijl. Dit is de kleinste zeehaven van Nederland. De haven is slechts voor schepen toegankelijk bij hoog water. Ooit had Noordpolderzijl een eigen visafslag, maar nu ligt er slechts een bootje in de haven.

Aan de dijk ligt het voormalige sluiswachtershuis ‘t Zielhoes. Tijdens fraaie weekeinden is dit een geliefd etablissement voor fietsers. Langs de stoere zeedijk moeten we regelmatig de klaphekjes openen en sluiten.

Afstappen voor ’t Zielhuis.

De afscheidingen moeten voorkomen dat de schapen en lammeren de vrije loop nemen. Opmerkelijk is dat deze wollige dieren totaal geen angst hebben voor fietsers. Een familie blijft gewoon pontificaal midden op het fietspad zitten en slechts met moeite gaan moeder en haar kroost opzij. Het is wel een kunst om de schapenpoep op het pad te ontwijken.

Schapen gaan niet opzij voor fietsers.

Borgen

De naam Pieterburen is bekend door het wadlopen, de zeehondencrêche en het begin van het Pieterpad. Het dorp telt echter nog geen driehonderd inwoners en een supermarkt of pinautomaat zul je er niet treffen. Toch was Pieterburen in het verleden belangrijk door de Borg Dijksterhuis: de burcht waarin de adellijke familie woonde met veel bezittingen in de omgeving. Helaas is de borg in 1903 afgebroken.

Uit vervlogen tijden

In de kerk zie we nog de speciale herenbank voor de Jonkers van Dijksterhuis. Wel nog in volle glorie staat het Landgoed Verhildersum: een van de borgen van de grootgrondbezitters. Het landgoed heeft een eigen kerk. We kunnen plaats nemen in een grand-café, een museum geeft het leven van de rijken en de armen weer.

Robuuste kerken

in het landschap vallen de robuuste kerken onmiddellijk op zoals: de scheve toren van Bedum, de Sebastiaankerk van Bierum en de Oude Kerk van Baflo op de Wierd.
Het meest in het oog springt de Jacobuskerk van Zeerijp.

Wat moet deze kleine gemeenschap met zo’n kolosaal godshuis? De koster legt het ons uit. Voor de reformatie was dit een Sint-Jacobskerk. Stromen pelgrims op hun lange tocht naar Santiago de Compostella deden deze kerk aan.

De kolos Jacobskerk van Zeerijp komt langzaam in beeld

De toren staat los van de kerk om de voorkomen dat een blikseminslag in de toren de kerk in lichterlaaie zou zetten. Er is nu nog maar een dienst per maand, maar de kerk heeft een functie als expositieruimte.

Gezegend terras voor de Theefabriek

De kerk van Houwerzijl huisvest nu de Theefabriek. Op het gezegende terras onder de bomen laten we onze fietstocht nog eens de revue passeren en komen tot de conclusie: Er gaat niets boven Groningen!



Kustroute

Langs de Waddenkust loopt de vernieuwde Kustroute. Soms op de dijk, maar ook langs mooiste plekjes achter de dijk. Deze route is geheel bewegwijzerd. Je kunt deze route afwisselen door te fietsen op de fietsknooppunten. www.lfkustroute.nl

Arriva-treinen

Door het noordelijk deel van Groningen lopen niet ver van de Waddenkust de treinen van Arriva.

Handige stations zijn onder andere: Grijpskerk, Baflo, Warffum, Uithuizen, Roodeschool, Delfzijl, Appingedam en Loppersum. Fietsen kunnen mee met een fietskaartje. Je rolt je fiets zo vanaf het perron de trein in. www.arriva.nl/groningen/reisinformatie/

Kamperen zoals kamperen bedoeld is

Ook in Groningen kun je heerlijk rustig in een tentje kamperen op een leuk natuurkampeerterrein. Diverse van deze terreinen bieden je een picknicktafel en een dagverblijf bij slecht weer. Een natuurkampeerkaart is noodzakelijk, maar deze kun je ook op het kampeerterrein aanschaffen. www.natuurkampeerterreinen.nl